Waldemar Bartosz
Wśród związkowców dość często panuje przekonanie, że tworzenie nowych organizacji związkowych jest bardzo trudne, a nawet utrzymanie już istniejących wymaga wysiłku. Z pewnością sytuacja znana z lat 80-tych XX wieku i wielki dynamizm powstawania NSZZ „Solidarność” już się nie powtórzy, to jednak nie znaczy, że nie ma już żadnych możliwości. Do kluczowych warunków tworzenia lokalnego związku zawodowego należy wartość lidera związkowego. Rola lidera nie może polegać na tworzeniu organizacji nie licząc się z oczekiwaniami pracowników. Najważniejsze jest budowanie zaufania i zdolności pracowników do samodzielnego działania. Wśród zadań lidera wymienia się najczęściej 10 działań:
- Rozpoznanie środowiska pracy, poznanie problemów pracowników, struktury zatrudnienia, relacji z pracodawcą i osób cieszących się autorytetem.
- Znalezienie osób inicjujących, gotowych podjąć odpowiedzialność za powstającą organizację.
- Budowa zaufania polegająca na zapewnieniu poufności i określeniu realnych możliwości ochrony pracowników.
- Rozmowa o konkretnych problemach a nie o hasłach. Rozmowa powinna dotyczyć – co przeszkadza pracownikom i co trzeba zmienić.
- Wyjaśnienie korzyści ze zorganizowania się, pokazanie, że pojedynczy pracownik ma ograniczone możliwości negocjacyjne.
- Przekazanie wiedzy prawnej i organizacyjnej pozwalającej zrozumieć jak założyć organizację, jakie ma ona uprawnienia, jak prowadzić zebrania i dokumentację.
- Pomoc w przygotowaniu i przeprowadzeniu procesu założycielskiego. Lider może merytorycznie pomóc, ale decyzje podejmują pracownicy.
- Wybór i przygotowanie nowych liderów, którzy mogą i potrafią samodzielnie reprezentować swoich kolegów.
- Zapewnienie wsparcia dla nowopowstałej organizacji w postaci szkolenia, pomocy prawnej, reagowania na ewentualne konflikty.
- Budowanie sieci organizacji po to, aby nowa komórka nie czuła się izolowana.
W tych działaniach najważniejsza jest zasada, że dobry lider nie „zakłada związku za pracowników”. On pomaga pracownikom odkryć, że sami mogą się zorganizować i skutecznie działać.
Dla NSZZ „Solidarność” jest ważne połączenie doświadczeń „starych” działaczy z tymi, którzy wyrażają wolę do działania.