Czy pracodawca w umowie o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie może żądać od pracownika wyrażenia zgody na dokonywanie potrąceń przez zakład pracy z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, które mogą się ujawnić w przyszłości?
Nie, takie postanowienie będzie nieważne. Zgodnie z art. 124 Kodeksu pracy pracownik odpowiada za mienie powierzone mu z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia. Jednak pracownik od tej odpowiedzialności może się uwolnić, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności na skutek niezapewnienia przez zakład pracy warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia. Wyrażenie z góry takiej zgody przez pracownika, bez znajomości wielkości długu, narusza przepisy prawa pracy, w tym art. 124 Kodeksu pracy, 91 Kodeksu pracy, 117 Kodeksu pracy oraz art. 58 §1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy. Nie może bowiem dojść do odpowiedzialności materialnej pracownika bez jego winy. Wyrażenie takiej zgody powoduje również przerzucenie na pracownika konieczności wszczęcia procesu przeciwko pracodawcy, następuje więc naruszenie właściwej drogi postępowania, ponieważ to zakład pracy winien wytoczyć przeciwko pracownikowi powództwo o odszkodowanie z tytułu niedoboru. Powyższe potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 października 1994r. sygn. akt I PZP 41/94.
Anna Gorlikowska
(źródło: iBiS Nr 10 (783) 11 marca 2026)
